Për tifozët e Anglisë të një brezi të caktuar, ajo ishte një ndeshje që la plagë të thella. Në një çerekfinale vendimtare të Kupës së Botës, 56 vite më parë, “Tre Luanët” pësuan humbje 3-2 kundër Gjermanisë Perëndimore — duke i dhënë fund çdo shprese për të mbrojtur titullin më të madh të futbollit në Botërorin e vitit 1970 në Meksikë.
Tani, sado e pabesueshme që mund të tingëllojë, është sugjeruar se humbja mund të ketë qenë pjesë e një komploti të jashtëzakonshëm të Luftës së Ftohtë, të kurdisur nga SHBA.
Disa besojnë se ka pasur një lojë të pistë lidhur me faktin që Gordon Banks u sëmur nga helmimi ushqimor vetëm pak orë para përballjes. Mungesa e njeriut, që atëherë konsiderohej portieri më i mirë në botë, dëmtoi ndjeshëm shanset e Anglisë në ndeshjen e zhvilluar në Meksikë.
Banks kishte shfaqur simptomat e para pas ndeshjes së fundit të fazës së grupeve kundër Çekosllovakisë, por besohej se ishte rikuperuar para se gjendja t’i përkeqësohej sërish ditën e çerekfinales.
Ai u zëvendësua nga portieri i Chelsea-t, Peter Bonetti, të cilin shumë njerëz e konsideruan fajtor për të tre golat. Të tjerë vunë në dukje edhe zëvendësimin e Bobby Charlton në minutën e 70-të.
Në botën e futbollit prej kohësh ekziston bindja se Banks – i cili vdiq në vitin 2019 në moshën 81-vjeçare – ishte “neutralizuar” qëllimisht atë mëngjes fatal në vitin 1970.
Disa besojnë se ka pasur sabotim lidhur me helmimin ushqimor të Gordon Banks vetëm pak orë para se Anglia të humbiste ndaj Gjermanisë Perëndimore në Kupën e Botës 1970.
Dhe tani një hetim trevjeçar ka shqyrtuar këtë pretendim, me fokus të veçantë në pyetjen nëse episodi ishte pjesë e një përpjekjeje të CIA-s për të siguruar që Brazili, fituesi i ardhshëm i turneut, të triumfonte.
Gabriel Gatehouse, ish-redaktor ndërkombëtar i emisionit Newsnight të BBC-së, nisi të punonte mbi historinë pasi u kontaktua nga nipi i Gordon Banks, Ed Jervis. Në autobiografinë e tij, Banks dukej se fajësonte një shishe birre për sëmundjen.
Por Jervis i tha gazetarit se gjyshi i tij “gjithmonë kishte qenë disi dyshues”, ndërsa djali i portierit, Robert Banks, shtoi: “Atij i dukej tepër e çuditshme që vetëm ai u sëmur, dhe madje shumë rëndë”.
Kjo vjen pasi gazetari legjendar i futbollit, tashmë i ndjerë, Brian Glanville, shkroi në librin e tij të vitit 2007 ‘England Managers: The Toughest Job In Football’ se: “Gradualisht kam filluar të besoj se Banks ishte viktimë e sabotimit”.
Sipas Glanville, një tjetër gazetar futbolli me emrin Bob Oxby i kishte treguar se kishte një kushëri, Stuart Symington, i cili ishte senator i Missouri-t nga viti 1952 deri në 1976.
Lidhur me sëmundjen e Banks, Symington dyshohet se i tha Oxby-t: “Kjo ishte CIA. Nuk mendonit vallë se do ta linim Anglinë të mundte Brazilin, apo jo?”
Supozohet se SHBA ndërhyri për të mbështetur diktaturën ushtarake që administrata e Lyndon B. Johnson kishte ndihmuar të vendosej në Brazil në vitin 1964.
Kur erdhi Kupa e Botës gjashtë vite më vonë, regjimi ishte jopopullor dhe fitimi i turneut shihej si një mënyrë e mirë për të rritur mbështetjen publike.
Gabriel Gatehouse foli me Brian Glanville për këtë histori dy vite para vdekjes së tij vitin e kaluar, në moshën 93-vjeçare.
“Gjithçka që ai tha ishte se Oxby ishte një reporter i besueshëm dhe se Symington i kishte thënë që kjo ishte ‘pjesë e një plani’,” shkroi Gatehouse në ‘The Observer’. Ai shtoi se Stuart Symington shërbente në komitetin e forcave të armatosura, i cili merrte informime sekrete nga CIA.
Gatehouse gjeti gjithashtu një dokument në arkivin e agjencisë nga viti 1971, ku thuhej se presidenti i Brazilit, Emilio Garrastazu Medici, “kishte arritur me mjeshtëri ta lidhte veten” me fitoren.
Megjithatë, gazetari pranoi se kontaktet e tij në botën e inteligjencës nuk kishin dëgjuar për ndonjë helmim. Ai theksoi, sidoqoftë, dëshminë e një biologu të CIA-s, i cili në vitet ’70 i kishte thënë Senatit se ekzistonin “substanca që mund të të shkaktojnë një rast shumë të rëndë të problemeve të stomakut.”
